Reeds geruime tijd worstel ik met het vraagstuk waar mijn voorouders hebben gewoond. In geboorte-, trouw- en overlijdensaktes staat dan bijvoorbeeld vermeld:

Huis 21 te Limmen;

Laan huis no. 32 te Limmen;

Robbesant Huis no. 10 Egmond ad Hoef;

Egmondermeer Huis no. 10.

Van de laatste twee weet ik dat het hetzelfde huis is. dat huis heb ik uiteindelijk gevonden, maar niet via de huisnummering.

Hoe kom ik er nu achter waar dit huis heeft gelegen aan de hand van de bovenstaande huisnummering?

Welk systeem werd gehanteerd bij het toekennen van huisnummers?

Ik ben er wel achter gekomen, dat het nummer dat bijvoorbeeld in de Verpondingenregisters is opgenomen, van puur administratieve aard is en dus geen relatie heeft met het huisnummer dat op een overlijdensakte staat.

In oude kadastrale registers (1811-1832) wordt weer gewerkt met kadastrale perceelcodes die ook geen relatie hebben met de hierbovenvermelde huisnummering.

Wie kan mij hier hierover iets meer vertellen?

Geachte heer Bakkum,

  De 19e-eeuwse huisnummering is inderdaad vaak een lastige kluif voor genealogen,

temeer omdat die nu niet bepaald over heel Nederland op een uniforme manier geregeld was.

  Vooral de huisnummering vanaf de 2e helft 19e eeuw met de combinatie van een wijkletter en een huisnummer, die op veel plaatsen nog tot ver in de jaren 1950 in gebruik is geweest, leidt -zoals u al aangeeft- nog vaak tot misverstanden. Als men bijvoorbeeld op een persoonskaart-uittreksel een adres als Castricum F45 ziet aangegeven (Castricum, wijk F, huisnummer 45), kan men soms op de gedachte komen dat dit gelijkstaat aan het kadastrale perceel  Castricum F45 (kadastrale gemeente Castricum, sectie F, perceelnummer 45) - terwijl de kadastrale en de huisnummering niets met elkaar te maken hebben. Uiteindelijk wil men graag weten welk -zo modern mogelijk- huisnummer overeenkomt met het gevonden ouderwetse huisnummer, en alleen als men absoluut zeker is dat het hetzelfde pand betreft (bijvoorbeeld bij een boerderij die al eeuwenlang in de familie is) kan men al die verschillende aanduidingen uit al die diverse akten van verschillende tijdperken "vastpinnen" op het gezochte adres.

  De oplossing voor de genealoog ligt in het zoeken naar omnummeringstabellen, vaak "concordans" of "register van wijziging van huisnummering" genoemd, die vaak -niet altijd!- in gemeente- of regionale archieven bewaard zijn gebleven. Als dat inderdaad zo is, vormen zij meestal geen collectie op zichzelf, maar zijn zij te vinden in archiefcollecties (van een bepaalde gemeente) met een vrij algemene benaming, zoals: "Gemeentebestuur -- " , "Secretarie-archief" , "Bevolking en burgerlijke stand" , "Bevolkingsadministratie" of "Oud archief".  Begint u dus bij uw archieven-zoektocht met de plaatsnaam of gemeentenaam, en ga dan verder met dat onderwerp als trefwoord (huisnummer* als vervangende zoekterm voor huisnummer, huisnummers, huisnummering enz. ).

In uw geval zou ik ter plaatse gaan kijken

bij het Regionaal Archief Alkmaar .

De aangesloten gemeenten, en een lijst van de vroegere gemeenten die daarin zijn opgegeaan, vindt u hier: http://www.archiefalkmaar.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=9&Itemid=8

U ziet:  Limmen valt sinds 2002 onder Castricum, Egmond sinds 2002 onder de gemeente Bergen.

Vervolgens vindt u, als wegwijzer naar de archieven per gemeente, deze pagina:

http://www.archiefalkmaar.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=13&Itemid=27 

Hier kunt u in de lijst kiezen voor de archieven die onder de huidige gemeenten Bergen

en Castricum vallen.

De website stelt de verschillende archieven die er beheerd worden niet erg specifiek voor: zij worden daar niet gedetailleerd uitgesplitst gepresenteerd.  Maar voor u, voor wat betreft de hele periode van begin 19de eeuw ("Huis nr. ...") via 2e helft 19de - midden 20e eeuw ("Wijk ... , Huisnr. ... ") tot in de moderne tijd (straatnaam, huisnummer), lijken me in elk geval deze archieven wel interessant om in te zoeken naar zo'n omnummeringstabel:

Op de pagina http://www.archiefalkmaar.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=283

- Gemeentebestuur Limmen (oud archief en secretarie-archief, 1733-1941)
Periode archief: 1733-1941; Omvang: 11,8 meter
Toegang: manuscript-inventaris; Beperking openbaarheid: geen 
- Gemeentebestuur Limmen 1942-1980
Periode archief: 1942-1980; Omvang: 16,5 meter
Toegang: manuscript-inventaris; Beperking openbaarheid: geen

Op de pagina http://www.archiefalkmaar.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=281 

- Gemeentebestuur Egmond aan Zee (oud archief, 1592-1817)
Periode archief: 1592-1817; Omvang: 0,25 meter
Toegang: manuscript-inventaris; Beperking openbaarheid: geen 
- Gemeentebestuur Egmond aan Zee (secretarie-archief, 1815-1942)
Periode archief: 1815-1942; Omvang: 25,5 meter;

Toegang: plaatsingslijst; aanvulling geen toegang
Beperking openbaarheid: geen
- Gemeentebestuur Egmond aan Zee (archief volgens code VNG, 1942-1978)
Periode archief: 1942-1978; Omvang: 42 meter
Toegang: manuscript-inventaris; deel geen toegang (ca. 2 m)
Beperking openbaarheid: geen
- Gemeentebestuur Egmond-Binnen (oud archief, 1605-1817)
Periode archief: 1605-1817; Omvang: 0,6 meter
Toegang: manuscript-inventaris; deel geen toegang (0,24 m)
Beperking openbaarheid: geen
- Gemeentebestuur Egmond-Binnen (secretarie-archief, 1817-1941)
Periode archief: 1817-1941; Omvang: 24,2 meter
Toegang: plaatsingslijst; Beperking openbaarheid: geen 
- Gemeentebestuur Egmond-Binnen (archief volgens code VNG, 1942-1978)
Periode archief: 1942-1978
Omvang: 20,4 meter; Toegang: manuscript-inventaris; deel geen toegang (0,5 m)
Beperking openbaarheid: geen

Veel succes met uw onderzoek!

Met vriendelijke groet,

Dimitri Vlas

Beste Dimitri,

Hartelijk dank voor uw zeer uitgebreide bericht en sorry voor mijn ietswat late reactie.

Mijn voorouders waren in het eerste helft van de 19e eeuw allemaal landmannen, boeren en in de 2e helft van die eeuw trokken er velen naar de stad. Wat kon een boer goed doen in de stad: melk slijten en/of stalhouder worden. Uiteraard werd daar ook nog meer getapt dan melk.

Waar ik moeite mee heb, is de eerste helft van de 19e eeuw , eind 18e eeuw op het platteland en de dorpen/gemeenten. Bij één familielid heb ik in een interval van 10 jaar tijd wel 8 verschillende huisnummers in die gemeente geconstateerd, waaronder bij dopen en overlijdens binnen twee weken drie verschillende huisnummers, al liggen ze wel dicht bij elkaar. Het lijkt mij, dat je als boer met eigen grond en vee, zo snel niet kan verkassen. Bij de doop was het veelal de vader die aangifte deed, bij het overlijden vaak een buurman, veldwachter of buurtmeester. Werd toen, wat door de aangever in kwestie werd verklaard ook geverivieerd? Of schreef men klakkeloos op wat over tafel kwam? Ik vermoed het laaste, zeker in de kleinere gemeenschappen. Hoe goed was men zich bewust van hun huisnummer? Was dat een puur gemeentelijk administratienummer of had dat begin 19e eeuw ook nog een ander doel? Als je toen wilde trouwen, moest je een volledige doopceel overleggen, toestemming van de ouders, eventuele overlijdensaktes, enz. en er waren drie geboden, openbare publicaties, waar je als aankomend stel aan moest voldoen. Bi geboorten en overlijdens was dat kennelijk toen van minder belang en werd vaak volstaan met het vermelden van "alhier" o.i.d.

Als beginnend genealoog (driekwart jaar) heb ik veel vragen en elke dag krijg ik veel antwoorden over mijn afkomst en ik ontmoet nieuwe "oude" familie. Dat laatste vind ik het leukste. Daarvoor moet je wel eerst zoeken naar je afkomst en herkomst.

Groeten van,

Frank Bakkum